Đám cưới người yêu cũ 22/12/2012

Tôi hiếm khi thấy có ai mạnh dạn tự đi gửi thiếp cưới mời người yêu cũ đến dự hôn lễ của mình. Nhiều người chỉ bắn tiếng, hoặc gửi thiệp cho phải phép, chẳng mong người yêu cũ ló mặt ra trong đám cưới.

 

Thậm chí, cả nhóm bạn chơi chung, tất cả đã nhận thiệp hồng của cô dâu từ lâu, chỉ nhõn một anh bạn không nhận được tín hiệu gì từ người ấy, bởi vì ai cũng biết, hai người bạn ấy ngày xưa từng có thời gian yêu nhau. Đã chia tay lâu lắm rồi.

Mà mấy người chia tay người yêu, còn quay trở lại thành bạn bè thân mật như ngày ban đầu nữa?

Nhóm bạn ở trường cũ ngày xưa của tôi còn có chuyện hài hước hơn. Nàng sau khi chia tay mối tình đầu, chỉ ba tháng sau, nàng đã gửi thiếp cưới cho tất cả mọi người, một đám cưới chớp nhoáng với một người đàn ông chẳng ai biết là ai. Và nàng đàng hoàng nhờ người trao thiếp cưới tới anh người yêu cũ, như thể một lời tuyên bố: “Không có anh, tôi đã có khối thứ hay ho hơn. Xem này!”

Ấy thế mà, chàng còn cưới vợ trước nàng vài ngày! Như thể cũng muốn đáp trả lại người yêu cũ: “Anh không cưới em là cũng có lý do đấy, người ạ!”

Tôi thấy thấp thỏm cho hai nửa kia, của hai nửa trái tim đã tách rời nhau từ một tình yêu. Những “người mới” đến trong đời của “người cũ” có chắc không phải là kẻ thế chân, hoặc là giải pháp tình thế, hay họ cũng đã thực sự may mắn vì “kẻ cũ” ra đi nên họ mới có cơ hội trở thành chồng – vợ của người mà họ đã yêu thầm bao năm?

Nhà bên có anh bạn còn hài hước hơn, trong hai năm qua, anh ấy nhận được khoảng năm sáu chiếc thiệp cưới của các cô người yêu cũ. Các cô phấn khởi lấy chồng, còn anh bạn thở dài bảo, số anh thật là đắt hàng, cứ yêu phải cô nào là cô ấy đi lấy chồng! Cho đến một hôm, anh ấy còn nhận được cả thiếp cưới của vợ cũ. Người vợ cũ của anh rốt cuộc rồi cũng đi lấy chồng, anh bạn ngậm ngùi thanh minh: Đúng là từng người tình bỏ ta đi như những dòng sông nhỏ, chỉ tại ta là con cá voi kềnh càng!

Gần nhà cũ của tôi có gia đình, về sống với nhau từ hồi còn trẻ, chẳng cưới xin gì. Mỗi bận hết tiền, vợ lại chửi chồng như hát hay. Rồi mỗi khi say, anh chồng lại lôi vợ ra tẩn như tập đấm bốc. Cả xóm náo loạn hết cả lên. Hàng xóm đã quen rồi, chẳng ai can. Chỉ có một hôm, anh bán than tổ ong đi qua thấy bất nhẫn quá, để xe cạnh tường, vào lôi cô vợ ra, rồi bảo với anh chồng mày là đàn ông mà mày đánh đàn bà như thế mày không thấy nhục à? Mày thử đánh tao xem nào!

Thấy anh bán than tổ ong lùn nhưng vạm vỡ, tay to như chân, ông chồng gầy nhẳng kia không dám động đậy gì, cứ thế nhìn theo cô vợ hờ ôm quần áo theo người đàn ông đen nhẻm mặc quần áo bộ đội, đi ra khỏi ngõ, ngồi lên chiếc xe nhọ nhem, rồi không lần nào về.

Đám cưới cô vợ ấy với anh bán than, cái đám cưới mà cả đời anh đã không mang lại được cho cô gái kia, nghe mọi người kể, anh chồng đứng từ xa nhìn theo, chảy nước mắt, dù chẳng ai đánh anh ta.

Có những thứ ta chẳng bao giờ nghĩ rằng quý giá. Kể cả lúc ta đánh mất. Cho đến lúc, ta nhìn thấy những điều ấy đi qua ta vĩnh viễn, như đi qua quá khứ.

Những người yêu cũ mà bạn từng yêu ngày ấy, bây giờ đã lấy vợ chưa?

Chỉ số văn hóa của một thương hiệu 06/11/2012

Câu chuyện xây dựng thương hiệu là công việc của những nhà quản lý thương hiệu trong một doanh nghiệp, hoặc có thể, thuê dịch vụ của một công ty quảng cáo, phụ trách riêng từng nhãn hàng từ lúc chưa đưa sản phẩm hay dịch vụ đó ra thị trường. Thậm chí rất hài hước là, với những nhãn hàng lớn, một dòng sản phẩm chủ chốt, họ sẽ “sẻ việc” ra cho vài công ty quảng cáo chuyên trách, cùng chia nhau phụ trách từng gói quảng bá trong cùng một chiến dịch quảng cáo cho sản phẩm, xong rồi cả mấy công ty đó lại không hẹn mà cùng gọi Trang Hạ để ký hợp đồng. Hồi xưa trước những hợp đồng ấy, mình thường buồn cười và thấy hài hước kinh khủng, sao cùng sản phẩm này, chương trình (campaign) này, lại năm bảy đầu mối thế?

Thậm chí trên cùng một tờ tạp chí, cùng một campaign của 1 sản phẩm, số tuần này là công ty quảng cáo này trả tiền cho bài Trang Hạ, tuần sau là công ty khác trả tiền, cũng làm bài y chang, chỉ khác là ở số trang Promotion trên tờ đó thôi! Rồi mình làm một việc gì đó, tại một thời điểm nào đó, mà có tới 2 công ty quảng cáo (cùng làm cho nhãn hàng này) ký hợp đồng riêng lẻ!

Nhưng mình không nói về kinh nghiệm đó, mà viết về cảm nhận của một người thường xuyên tham gia các chương trình quảng bá sản phẩm cho các nhãn hàng trong và ngoài nước. Đó là yếu tố văn hóa trong một chương trình quảng bá (PR) của một nhãn hàng nào đó. Hình như những chuyên viên quảng cáo đều là những người sáng tạo vô biên nhưng theo lối tư duy của nhà kinh doanh, nên nhiều người không để trọng tâm vào các giá trị văn hóa, trong nhiều chiến dịch truyền thông và quảng cáo của họ.

Dù mình đánh giá rằng, điều đấy mới thực sự là vũ khí mạnh mẽ nhất tấn công vào đám đông khách hàng, là thứ nền tảng nhất và bền vững nhất để hình thành địa vị của một thương hiệu trong công chúng.

Có một lần rất lâu rồi, một khách hàng mời mình tư vấn chiếc lược cho một sản phẩm. Họ nói bản thân họ là một chuyên gia tư vấn đầu tư và quảng bá cho vô số đại tập đoàn, cả trong và ngoài nước bao nhiêu năm rồi, nhưng đây lại là công ty đầu tiên mà tự họ đầu tư sản xuất và kinh doanh. Vì thế họ cần mình tư vấn và cùng tham gia xây dựng chất nhân văn trong thương hiệu mới này. Họ đã chọn sẵn yếu tố trẻ, năng động, thời thượng, giá trị bản địa sánh tầm cơ hội quốc tế… cho thương hiệu, giờ họ cần mình tư vấn “đánh bóng” cho thương hiệu thêm chất sâu sắc, nhân văn, thị dân, đánh vào tình cảm người tiêu dùng.

Mình rất kinh ngạc khi thông điệp truyền thông họ đưa ra là tự hào về nền nông nghiệp lúa nước với lịch sử bốn nghìn năm, dành cái tâm cho nông dân và bữa ăn lúa gạo, tự hào về gốc rễ từ một quốc gia 75% nông dân để cạnh tranh với thương phẩm “gốc quốc tế” khác. Thế nhưng trên thực tế, họ lại chẳng dùng một hạt gạo nào của người nông dân Việt Nam sản xuất ra cả. Đơn giản là vì chất lượng gạo Nhật, Thái thì ổn định hơn gạo Việt. Gạo người Việt trồng rất thế này thế khác.

Mình nói rằng, nếu anh muốn khoác cái áo văn hóa lên một sản phẩm kinh doanh, cái đầu tiên là anh không được phép phản bội lại thông điệp của anh, không được phản bội lại giá trị văn hóa mà anh “mượn tạm” ấy. Dù chỉ là mượn tạm trong giai đoạn đầu tung ra thị trường. Bản thân anh đã cho rằng những sản phẩm của bốn nghìn năm lúa gạo ấy là chả ra gì, thì anh có thể lựa chọn những thông điệp khác để ra mắt sản phẩm mà vẫn chiếm được lòng tin và sự yêu chuộng của người dùng.

Còn nếu thực sự muốn tự hào về gạo Việt, thì khó gì việc, phát động xây dựng thương hiệu gạo Việt sạch, gạo Việt chất lượng trên truyền thông (dù chỉ trên truyền thông thôi!) rồi ký với nông dân các cam kết sản xuất gạo sạch để thầu mua sản phẩm của một trăm hec-ta gạo tám ở vùng An-Ninh (các xã ở huyện Hải Hậu, Nam Định) chẳng hạn, gạo không sạn không thuốc sâu, giống thuần, bảo quản tốt, xát cám vừa đủ mỏng v.v… Bản chất việc ấy mang hiệu quả truyền thông nhiều hơn là thực chất, nhưng ít nhất, tạo hiệu ứng xã hội rất tốt, xây dựng thương hiệu từ gốc, vừa thân thiện vừa kiêu hãnh, thực chất, trung thành và nhất quán với quan điểm quảng bá của nhãn hàng. Hơn là chỉ kiêu hãnh phần ngọn với đám thị dân bỏ được tiền ra mua sản phẩm của anh.

Nếu không thì đánh vào những yếu tố rất “con người thị dân” khác của khách hàng, ví dụ như niềm vui bố mẹ con cái là khách hàng, câu chuyện của từng nguyên liệu, hay đẩy mạnh sản phẩm salad chẳng hạn, một khi người thành phố đọc quá thừa sách báo giáo huấn về trách nhiệm làm đẹp và giảm béo, họ thèm vitamin nhưng họ thiếu thời gian để chăm sóc bản thân, thì tạo ra thói quen 5 phút buổi trưa chăm sóc bạn, rời cao ốc tới góc phố để lấy salad của anh, giá rẻ cực tươi mới và tự chọn, cũng là một cách khác để tạo ra một giá trị rất nhân văn cho khách hàng của anh. Chứ việc khoác lấy một cái áo “giá trị văn hóa” quá lớn so với giá trị thực của sản phẩm, sẽ chính là tự chuốc lấy nguy cơ cho chính thương hiệu ấy.

Có một khách hàng nữa, mời mình quảng bá trong một event cho một sản phẩm dành cho bà bầu. Mọi việc diễn ra thật suôn sẻ. Nhưng mình rất khó mà nói ra được nỗi băn khoăn của bản thân với sản phẩm. Một ngày, lấy hết can đảm, mình hỏi công ty quảng cáo:

- Này, em làm cái sản phẩm hồi đó cho bà bầu, em có nghĩ khách hàng của em là những bà bầu, là những người… đang có bầu không?

- Ơ, tất nhiên chứ chị???

- Thế… em có nghĩ là họ đi lại khó khăn hơn người thường không?

- Ơ hơ, thì vì thế bọn em đưa ra thông điệp là họ phải năng động, và sản phẩm cũng như các event (trong campaign) bọn em hỗ trợ họ hoàn hảo để họ tự tin và năng động mà!

- Thế… năng động là vừa đi đâu vừa khệ nệ vác theo một cái hộp to hơn cả túi xách làm việc của họ ư?

- Hả???

- Chị cứ băn khoăn từ lúc ký hợp đồng, là sao mà nhãn hàng khai thác cái concept quảng cáo này mà không ới với nhà sản xuất một tiếng, bảo họ đóng gói sản phẩm này dưới dạng gói rời dùng một lần, y như cà phê hòa tan hay là bột dinh dưỡng ngũ cốc đó, bà bầu hàng ngày dễ dàng mang theo trong túi xách, đến đâu dùng ở đó. Ta khuyên bà bầu trung thành với sản phẩm này, nhưng bản thân sản phẩm rất bất tiện cho việc bà bầu sử dụng thường xuyên.  Ta xui bà bầu phải năng động, nhưng bản thân sản phẩm chả năng động chút nào. Lúc đó bao gói không phải chỉ là bao gói, mà còn là cách thể hiện giá trị thực tiễn và rất nhân văn của thông điệp quảng cáo nữa. Hay đầu tư cái máy đóng gói túi rời nó quá đắt đối với nhãn hàng?

- Trời ơi, thế sao ngay từ đầu chị không bảo em?

Hơ? trời ơi, bạn thuê tui làm cái gì thì tui làm cái đó chứ, ý kiến ý cò gì?

Xong gần đây có một nhãn hàng nước ngoài ký một hợp đồng PR cho sản phẩm của họ. Họ cần mình khen họ.

Mình bảo, xin lỗi, mới mươi tháng trước, nhãn hàng mỹ phẩm S… của các bạn có một cái phốt cực lớn tại Việt Nam, rất gây phản cảm, rất phi nhân tính, đại lý của các bạn giăng biển chửi các bạn khắp nơi. Bây giờ ngay cả mình và bạn bè mình đều đang mua sản phẩm của các bạn từ nước ngoài, chứ kiên quyết tẩy chay không mua của S… Việt Nam. Tiền thì mình cũng thích, nhưng bạn cho mình biết là S… sẽ xử lý thế nào trước cảm quan của xã hội? Chứ mình làm sao viết bài quảng cáo cho nhãn hàng của bạn, trong khi bản thân mình thấy các bạn hoàn toàn rất phản cảm, đi ngược lại các giá trị nhân văn trong xã hội?

Thế là nhãn hàng đi thuê người khác viết PR cho nước hoa của họ, chẳng thèm reply cho mình một câu. Nói thật, nhiều người khác đâu có cắc cớ quan tâm đến những chỉ số văn hóa và cảm quan xã hội của thương hiệu như mình?

Hồi xưa mình đứng tim và xót xa vì đọc bản tin một cái hãng dầu ăn N… mời nghệ sĩ Xuân Hương (vợ cũ MC Thanh Bạch) tham gia thi nấu ăn “Gia đình điểm 10″ gì đó trong Sài Gòn, nhưng lại không trao giải với lý do chị Xuân Hương bỏ chồng nên đã… vi phạm quy định cuộc thi, họ chỉ trao giải cho ai có vợ có chồng đầy đủ! Thật tình bao nhiêu tiền bỏ ra để PR cho nhãn dầu ăn này cũng đổ xuống sông xuống biển chỉ vì một hành vi tàn nhẫn và thiếu nhân văn đến mức đó, khoét sâu vào “gia đình khuyết người” của người phụ nữ nổi tiếng này. Mà lại còn coi đó là nhược điểm, hay như lỗi của chị nữa chứ! Sao không ngược lại, hãy trao giải và nói, dù chị phạm quy nhưng chị vẫn đang duy trì những giá trị nhân văn của xã hội này, là sự tự tin của người phụ nữ bước ra từ sau những buồn bã?

À há, vì nhãn hàng chẳng trả tiền cho công ty quảng cáo vì mấy cái đó.

Bi kịch của độc giả Việt 26/10/2012

Vu Đan

Đừng trách độc giả non dạ đọc truyện ngôn tình nhảm nhí. Hãy hỏi những ai mang truyện nhảm nhí dúi vào tay độc giả trẻ?

1. Năm 2006, có một người đàn bà bốn mươi tuổi đã táo tợn đưa Khổng Tử và Trang Tử vào thẩm mỹ viện, trét lên mặt hai nhà tư tưởng này một lớp son phấn mới y như kỹ nữ múa cột, chỉ dùng để mua vui cho công chúng. Bà khiến đám đông nhận ra Trang Tử và Khổng Tử chính là một thứ “thực phẩm chức năng” mới của thời công nghiệp: Giúp con người tìm thấy cách sống hạnh phúc hơn, trong thời thế chính trị đảo lộn tại Trung Quốc, và đồng tiền làm bá chủ thay cho đạo đức ngàn năm mà người Trung Quốc từng tôn sùng “tam tôn”, thậm chí cả những giá trị truyền thống bị xua đuổi trong thời Cách mạng văn hóa rồi lại được Đảng cộng sản Trung Quốc rước vào để tạo ra cơn sốt nhân tạo đầy mưu mô chính trị mang tên “Quốc học” mấy năm nay tại Trung Quốc.

Người đàn bà này tên là Vu Đan (Yu Dan). Một nửa Trung Quốc nhổ nước bọt vào những gì Vu Đan nói. Hàng chục học giả của Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh liên kết lại mở những hội nghị phỉ báng Vu Đan trong suốt những năm qua. Một nửa Trung Quốc còn lại phát điên lên hâm mộ một nữ tác gia làm sống lại những giá trị khô cứng của Luận Ngữ dưới sự soi sáng của tư duy vị nhân sinh. Phó chủ tịch Quốc hội của Trung Quốc cũng phải lên tiếng vì phát ngôn của người đàn bà này về Khổng Tử. Bởi, trong khi chính quyền Trung Quốc vài năm nay đang cố gắng biến Khổng Tử thành một đặc sản Trung Hoa để đại diện cho mưu đồ bá chủ và tập quyền, dân chủ theo “kiểu Trung Quốc”. Chính phủ Trung Quốc muốn Khổng Tử là một thứ công cụ tư tưởng phục vụ cho mục đích khiến người dân có xu hướng phục tùng quyền lực độc tôn. Thậm chí Trung Quốc vạch ra kế hoạch phải “xuất khẩu” bằng được các Học viện Khổng Tử ra nước ngoài, thì “Khổng Tử tinh hoa” của Vu Đan đã biến Khổng Tử thành một món mì ăn liền tư tưởng!

Trên mạng Trung Quốc tràn lan những bài phỉ báng tác giả Vu Đan – một trong mười nữ trí thức đẹp nhất Trung Quốc hiện nay, như “Thư tình của anh Khổng Tử gửi chân dài Vu Đan nhân lễ Valentine cô đơn!”, hoặc mỉa mai, thay Khổng Tử gửi tâm thư cho Vu Đan: “Trước ta tưởng đàn bà vô Tài tức là có Đức đó! 2.500 năm nay, Khổng Tử ta mới gặp một người đàn bà vừa có tài, vừa có đức, lại vừa đẹp, như nàng!”

Nhưng nói cách khác, Vu Đan cũng làm cho đông đảo giới trí thức trẻ Trung Quốc bừng tỉnh dậy vì cách khai thác các giá trị tư tưởng truyền thống dưới nhãn quang hiện đại. Nếu tư tưởng, luận thuyết không làm cho người dân tìm ra cách sống hạnh phúc hơn, thì tư tưởng còn giá trị gì? Một phong trào đọc – tìm – chú giải – khám phá – chia sẻ về những giá trị văn hóa “kiểu Trung Quốc” lại đã vô tình tiếp sức mạnh mẽ cho phong trào “Quốc học” ở toàn Trung Quốc. Nói một cách khác, Vu Đan lại cũng có vai trò vô cùng lớn để truyền bá cho học thuyết của Khổng Tử. Với chính quyền Trung Quốc, bà vừa có tội – rất to, lại vừa có công – rất lớn!

Sách của bà đã lập tức được dịch ra tiếng Pháp và nhiều thứ tiếng khác, với 10 triệu bản (chính thức) và khoảng gấp rưỡi bản lậu được bán ra trong vài năm qua.

“Khổng Tử tinh hoa” và ngay cả “Trang Tử tâm đắc” của Vu Đan đã được xuất bản sang tiếng Việt. Nhưng, bi kịch là ngay cả người mua bản quyền sách đó về Việt Nam cũng không hề biết mình đang làm cuốn sách có gì đặc biệt, có vị thế nào trong thị trường đọc và có giá trị gì về tư tưởng, văn hóa. Giới thiệu về cuốn này ở Việt Nam được viết bằng những dòng không thể nhảm nhí và sáo rỗng hơn: “Dù thời gian trôi qua, những giá trị của Khổng Tử luôn sống mãi với thời gian!”

Ai thèm đọc một cuốn sách được giới thiệu vô trách nhiệm như thế?

Hoặc nói một cách bản chất hơn: Việt Nam có cây bút giới thiệu sách nào có uy tín với độc giả đại trà chưa? Đủ để, điểm được những sách hay cho độc giả đọc? Hoặc, lôi kéo được độc giả đi theo mình với vai trò người dẫn đường văn hóa đọc?

2. Sau một thời gian lựa các tựa sách và nội dung để mua bản quyền giùm một số công ty sách và đại lý bản quyền, tôi phát hiện ra một bí mật của sách ngôn tình “Made in China” tại Việt Nam: Công ty sách chọn mua bản quyền theo màu của bìa sách gốc!

Bìa sách văn học Trung Quốc dùng màu hồng và nhiều màu trắng là được ưu tiên chọn mua về dịch nhiều nhất. Bìa vẽ theo hình thức Manga, thậm chí cán nhũ sẽ được lựa chọn gần như tuyệt đối! Các công ty sách sẽ chỉ nhăm nhăm một việc là “trông mặt mà bắt hình dong”, cho dù trước đó họ đã đọc qua giới thiệu sách, mô tả về tác giả và tác phẩm đi nữa, thì họ cũng sẽ chọn ngay cuốn nào mà bìa có vẻ lãng mạn tươi sáng, hình vẽ ngọt ngào. Và đã là ngôn tình, thì tên sách hay tên tác giả chẳng quan trọng nữa, nói gì tới… trong sách viết cái gì?

Thậm chí, mấy năm trước, có lần lựa được vài cuốn sách văn học thiếu nhi có vẻ tử tế một chút để mua bản quyền về Việt Nam, xong tôi loại những sách văn học ngôn tình ra một thùng khác trả lại đại lý bản quyền. Ngay lập tức, một công ty sách tư nhân mới mở của Việt Nam chạy tới bảo, ngôn tình chứ gì, để anh lấy cả thùng này luôn! Rồi họ bê đi hơn năm mươi cuốn ngôn tình, không thèm mở ra xem là cuốn gì. Nghe nói, số sách đó họ phát hành trong hơn một năm rưỡi, thu về tính ra gần một tỷ.

Thậm chí khi sách dịch xong được xuất bản, những tên sách ngây ngô vừa sai với bản gốc vừa thách tiền tỷ cũng không ai hiểu nổi như “Đồng lang cộng hôn” (thực ra tên sách là Hôn Sói) hoặc “Huyền của ôn noãn” (thực ra tên sách là Sợi Dây Đàn Ấm Áp, lấy từ một câu hát, với bìa gốc vẽ những nốt nhạc lãng mạn buông xuống quanh vai cô bé tuổi mộng), chính là một cách coi thường độc giả. Và cũng coi thường luôn các nhà xuất bản, những vị học giả phê bình văn học trịnh trọng, người quản lý xuất bản, hay những quan chức của Hội Nhà Văn Việt Nam coi việc người Việt đọc gì là thứ nằm ngoài trách nhiệm của mình!

3. Đầu nậu bảo tôi, ngôn tình đẽo mãi cũng nhạt lắm rồi, văn học kỳ ảo cũng nguội rồi, mấy tháng nay ngồi chờ thị trường xem có lối thoát nào khác. Đang chuyển hướng đánh sang ngôn tình Hàn Quốc.

Thật tội cho độc giả, đọc thấy cuốn nào cũng in chữ Best-seller trên bìa, và những bài giới thiệu sách ở Việt Nam là loại bài đặc biệt được báo chí cho phép hào phóng mỹ từ khen tặng tót vời. Độc giả đâu biết đó là một thứ bi kịch!

Trang Hạ

Ông già đọc truyện tranh 25/10/2012

Bố mình thỉnh thoảng trong lúc ngồi chờ máy tính cũ kỹ hay bị đứt mạng được tự động kết nối, cụ luôn vớ lấy cuốn truyện tranh nào đó quanh cụ.

Mình thường chỉ mua mỗi “Tí quậy” 6 tập cho Nhím đọc, hồi xưa có mua Đô-rê-mon và Thần đồng Đất Việt nữa. À, và có mua mười mấy cuốn truyện tranh cổ tích Việt Nam của Nhã Nam cho nó đọc. Còn tất thảy mọi thứ truyện tranh khác xuất hiện ở nhà đều là những cuốn lén lút được con gái thâu nạp. Người này người kia mua tặng. Người này người kia gửi đến tận nhà tặng. Người nào đó mang cho Nhím mượn rồi quên hay chả buồn đòi. Hoặc nhà sách lấy lòng, chỉ cần chị Trang Hạ cứ đứng trước cuốn nào gật đầu một cái, họ bèn gói cả bộ đó cho Nhím, mình không gật thì họ cũng không cho… lắc!

Cái cảnh một ông cụ già lụ khụ còng lưng ngồi đọc truyện của lũ nhóc, đã thấy buồn cười. Nhưng, ông già đọc truyện tranh xong, thường gọi mình lại dạy dỗ giáo dục, thật là đau đầu.

Ông cụ ra lệnh mình phải thu hồi tất thảy mọi cuốn “Ô long viện” của NXB Kim Đồng trong nhà lại. Cụ bảo, đọc truyện này mất nước là phải, dâng biên giới cho Tàu là phải, nô lệ và nhục nhã hèn kém là phải.

Mở ra trang đầu đã là con bé bị con lớn ăn, một hành trình tự nhiên, của thiên nhiên, nhưng tư tưởng lồng vào đó là cá lớn nuốt cá bé, ta đã bé ta buộc phải tự bó tay chân cho vừa một miếng của kẻ khác sao, thế thì mới là thuận lẽ đời sao? Rồi sao đóa sen lại mọc lên giữa hốc mắt của một cái xương sọ? Ai không biết đóa sen là tượng trưng lòng kiêu hãnh gì, và cái xương sọ là tượng trưng cho chết chóc, đen tối, cái ác? Rồi các con đọc ngày này qua ngày khác, các con tự trong tiềm ý thức đã tin rằng, lẽ đời là lớn nuốt bé, cái ác cái mạnh sẽ chiến thắng?

Ai đời, dạy trẻ con những thứ bẩn thỉu như thế, tại sao không dạy trẻ làm một người đàng hoàng, tự trọng và dũng cảm?

Mình có giải thích rằng, đây là truyện Đài Loan tầm phào mà, vô hại mà, họ bán chạy lắm. Nhưng ông cụ không tin, cứ buồn bã suốt có lẽ phải nửa năm rồi. Ôi trời ơi, sao Kim Đồng ra được cái bộ sách tài tình đến thế, người này đọc thì cười mà người kia đọc thì đau?

Rồi đến một hôm cụ vớ được cuốn truyện dân gian của Nhã Nam, cụ bèn trịnh trọng gọi mình lại và nói:

- Con này, bố thấy cái bọn này nó sao mà làm sách hay đến thế. Đây, nó viết thế này, nó kể truyện thế kia…

Mình liếc cuốn truyện tranh ông cụ đang cầm trên tay. Cuốn “Bốn anh tài sang Tàu đòi nợ”.

Bìa sách cuối cùng in hơi tối màu, thấy có dòng chữ:

“Nhìn bốn anh tài đi đòi nợ về kìa!

Họ đang gánh của đi về Nam!”

Gánh của đi về Nam! Hả hê vui sướng làm sao một ông già đọc được mấy dòng này. Đòi được về Nam cái món nợ mà người Việt nào cũng ít nhiều tin rằng, Tàu nợ ta đời này truyền kiếp khác, thôi trước tiên đòi được cái nợ tinh thần, trong cuốn truyện tranh! Thế cũng đã tốt lắm rồi.

Tội nghiệp, thế hệ của ông cụ chả còn mấy người còn sống.

Làng trong phố (26) – Nhà có hai đàn ông 24/10/2012

1. Mình thích “mượn tạm” áo phông của ông xã, mặc rộng rãi và rất dễ chịu. Mình thích quần sóoc màu đàn ông. Mình cũng mê dép cao su, có dịp là sắm liền. Rất hợp với mái tóc tém cực ngắn của mình. Một ngày, ông xã nhìn thấy vợ lững thững đi qua trước mặt, cứ nhìn theo, lẩm bẩm: “Rõ ràng mình cưới một người phụ nữ cơ mà?” !!!

2. Mình không biết ghen là gì. Nhưng mình biết bẩn là gì, bẩn là trong căn nhà bạn được rải đầy một tạ phân gà! Một hôm mình bảo chồng, em không thể sống với một tạ phân gà và một tiểu đoàn gà như thế này nữa, anh hiểu không?

Hôm sau ông xã nhờ ba anh đàn ông trai tráng hì hục cả buổi sáng mới dọn hết đống phân gà ra khỏi cửa. Độ chục bao tải bự chứ mấy! Mình chắp tay sau đít ra nhòm nhòm, xong phán 1 câu:

- Anh phải cho mấy cô xe rác một ít tiền thì họ mới chuyển rác đi hộ anh đấy nhé!

Chồng bảo:

- Không cần đâu, tiền nong làm quái gì, các cô chở rác mê anh lắm!

=> Mình một mình hì hục bê chục bao tải phân gà quay lại vào nhà! Không hiểu sức mạnh từ đâu ra mà mình khỏe thế cơ chứ!

3. Hồi bố đẻ mình còn ở chung nhà, cũng mới đây thôi, một chiều mùa hè có 2 cô gái tuổi mới đôi mươi, mặc jupe cực ngắn, chân thon, đi giày cao gót, tóc uốn lại nhuộm hi-light rất thời trang, chạy xe tay ga tới thăm bố mình.

Mình trố mắt ra nhìn hai chân dài đưa quà thăm ông cụ gần chín chục tuổi đầu. Cụ rất đĩnh đạc ra pha trà, tiếp khách, hỏi chuyện nhau rất thân mật. Hóa ra, đây là hai cô công nhân vệ sinh, vốn hàng ngày quét rác ở bờ Hồ Tây quanh chỗ cụ ngồi câu cá, nên quen nhau, bị cụ tán tỉnh thế nào, mà giờ 2 cô đã xin được việc chuyển sang quét rác trong nhà máy, hai cô vẫn nhớ nhung bố mình, đến thăm nói chuyện.

Mình đầu bù tổ quạ, quần xắn đến bẹn, đi ra đi vào không yên tâm, sợ bố bị lừa tình! Xong, mình vào bếp, lôi dao thớt ra chặt rõ to. Chồng mình nhìn 2 cô thì mắt cũng trợn lên, rồi vào thì thầm với vợ:

- Này, anh mà 90, rồi anh cũng có 2 cô thế này nhỉ! Phải học bố vợ!

Mình đứng nhổm ngay dậy, tay vẫn cầm con dao lăm lăm:

- Anh bảo cái gì nhỉ?

Chồng vừa chạy vừa ngoái cổ lại bảo:

- Không không, xin lỗi chị, em nói nhầm!

4. Một hôm, sau lúc ngà say, lũ bạn mình hết vốn buôn chuyện, bèn quay sang lấy ông xã mình làm mục tiêu ném đá. Ông xã mình vươn vai vỗ ngực tự hào: “Tớ mát tay, nuôi gì cũng đẻ, bồ câu thì “đất lành chim đậu” nó cứ từ nhà người khác bay sang chuồng nhà mình sinh đẻ sòn sòn. Cá này cá này hiếm thế khó thế mà tớ nuôi cũng đẻ một bầy! Lũ gà thì phải sắm cả mấy ấp trứng cho kịp tốc độ đẻ! Thật, nuôi gì cũng đẻ, nuôi vợ thì vợ cũng đẻ với tốc độ chóng mặt!”.

Mình thấy chém gió ghê quá, mình chêm vào: “Đúng thế đấy các cậu ạ, chồng tớ mát tay lắm, nuôi Ô-sin mà Ô-sin cũng có bầu cơ mà!” Ông xã ngớ ra, còn lũ bạn lăn ra cười ngặt nghẽo.

5. Cuối tuần, hai bố con quần đùi áo cộc vác cần câu ra hồ Tây kiếm chác. Bố vừa câu được 1 con, thằng chuột Ú đòi cho nó câu hộ, thế là thằng con ba tuổi rưỡi cũng giật luôn được một con. Bố đòi lại cần câu, bố bảo:

- Thôi hai thằng mình, mỗi thằng câu một con nhé!

Đến lúc cá vào nhiều quá, bố quên béng mất cuộc giao ước, cứ mải mê giật. Chuột Ú đòi ngay:

- Ơ, mỗi thằng một con cơ mà!

Bố vừa đưa cần câu cho thằng con, vừa lẩm bẩm:

- May quá, không phải là đang đi mát-xa!

6. Sau cái đận cõng cứt gà quay lại vào nhà, mình đâm ra thù lũ gà. Mình quán triệt việc thủ tiêu gà chọi cho toàn bộ lũ con mình. Việc đầu tiên là cài trò chơi bắn gà Chicken Invaders vào máy tính để bàn, chúng nó hỉ hả chơi, bắn gà kêu oai oái, bắn không nhanh là bị gà ỉa lên đầu, chết thẳng cẳng! Xong, được vài hôm, ông chồng mình dẫn một thanh niên đến nhà, đưa thẳng lên gác, dặn dò, rồi đưa nó ra chào mình.

Hóa ra, ông ấy định đi chơi tỉnh 2 ngày, nên nhờ người đến chăm sóc gà hộ, cho gà ăn đúng giờ, theo dõi máy ấp trứng v.v… Ông ấy bảo mình, anh này sẽ tới nhà mấy lần để cho gà ăn theo giờ, em nhé. Em không phải vất vả gì cho lũ gà của anh cả!

Mình thủng thẳng:

- Vợ chẳng bằng gà!

Chồng hỏi:

- Sao vợ lại chẳng bằng gà là thế nào?

Mình lạnh tanh tung chưởng:

- Anh đi vắng, anh tìm người chăm sóc gà. Thế mà anh chẳng tìm luôn cả anh nào để chăm sóc em!

Chồng ngấm đòn, chồng bảo chàng trai kia:

- Thôi mày về đi, tao ở nhà tao không đi nữa. Để rình xem thằng nào đến đây chăm vợ tao!

7. Ai đã đọc “Làng trong phố” của mình thì biết, có cái cô lấy phải ông chồng “trọng nam khinh nữ” cùng tuổi mình mà đẻ 3 con gái. Mình khuyên cô ấy đừng đẻ nữa, cô ấy thì lại đòi mình truyền dạy kinh nghiệm sao cho đẻ con trai bằng được.

Lâu lâu mình cũng chẳng để ý nội tình nhà người ta. Một hôm, ông chồng mình bảo mình:

- Từ mai nhé, anh không cho 2 thằng cu đi học nữa đâu, em đi mà dẫn con đi học buổi sáng.

- Vì sao vậy?

- Vì anh mà dẫn con đi, là vợ chồng con bé kia nó chửi nhau. Vợ nó chửi chồng, tại sao không dắt con đi học buổi sáng như anh! Khổ thân chồng nó quá!

Hôm sau mình dẫn 2 thằng cu đi học. Đi về mình bảo chồng:

- Từ mai nhé, em không cho 2 thằng cu đi học nữa đâu, anh đi mà dẫn nó đi học sáng nhé!

- Vì sao vậy?

- Em dẫn con đi, vợ chồng nhà nó còn chửi nhau ác hơn. Chồng nó cứ chửi vợ là không biết đẻ, tại sao không đẻ con trai như em! Khổ thân con vợ quá!

Rốt cuộc, mỗi sáng, vợ chồng mình phải lén lút như đi ăn trộm, né đường đi qua nhà hàng xóm. Nghĩ cho cùng, sướng hay khổ cũng là do ý nghĩ trong đầu mình mà ra cả!

8. Mấy năm trước, hồi mình mới có thằng Chuột Ú, bạn ông xã gọi điện đến nghe thấy tiếng trẻ sơ sinh khóc, hỏi gì đó, xong ông xã trả lời: “Ừ, tao mới có đứa thứ 2!” Xong bạn ông ấy lại hỏi gì đó, mình nghe thấy ông ấy trả lời tiếp: “Không, vẫn vợ cũ!”.

Mình thù từ hồi ấy đến giờ. Gặp may, mình lại sinh tiếp em thằng Chuột Ú. Có người bạn mình gọi điện đến, mình cố ý đứng cạnh ông xã để nói thật to: “Ừ, tớ mới có đứa thứ 3, vẫn ông chồng cũ!” Ông xã mình lườm cháy mặt: “Gớm, 3 đứa rồi thì còn ai thèm rước nữa mà cứ chém gió vù vù!”

9. Đọc báo điện tử thấy nói Hà Nội đang tranh cãi nhau ỏm tỏi xem cỗ cưới nên hạn chế 50 mâm hay bao nhiêu khách cho nó vừa đủ văn hóa. Mình thủ thỉ với chồng:

- Bày vẽ làm gì, cỗ cưới càng to chỉ càng làm cho lúc li hôn trớ trêu hơn! Bọn trẻ con nhà mình sau này có cưới thì nó tự đi mà lo, mình chỉ làm cái giấy báo hỉ gửi cho họ hàng làng xóm mà thôi. Đến mẹ chúng nó cưới mà còn chỉ làm có 1 mâm cơm, thắp hương lên bàn thờ mẹ em mà thôi. Thêm đúng cân chè và vài bình hoa hồng mời bạn bè đến.

Nói xong, mình mới sực nhớ ra là hồi đó, nhà ông xã mình có tổ chức tiệc cưới, mời nhiều lắm. Mình bèn thủ thỉ tiếp:- Nhà anh làm cỗ to, chứ nhà em chẳng làm, mà có chết ai đâu!Ông xã vươn vai, ngáp cái rõ to rồi phẩy tay bảo:

- Ừ, lạ nhỉ! Đáng lẽ hồi đó, em lấy được chồng là nhà em phải làm cỗ to lắm mới phải chứ nhi?!!!

Mình giận ông ấy từ hôm đó đến giờ!

10. Ông chồng tối ngày mê nuôi gà chọi, một hôm ông ấy cao hứng bảo mình: “Hồi xưa anh lấy em làm vợ là vì anh nhìn thấy em có tướng tốt đấy chứ!”

- Tướng gì?

- Thì sách “bảo bối gà đòn” đã chỉ rõ rành rành ra đây này, theo con mắt nhìn gà thì em là một con gà mái chiều trống, hiếm lắm quý lắm!

Mình giận quá suýt nữa thì kêu lên, thế sao hồi cưa em, anh không vỗ cánh tay vào hai đùi phành phạch mà kêu ò ó o đi ?!!!

11. Được dịp bạn bè tới chơi nhà, mình rất hồ hởi vì đã có dịp thịt gà chọi đánh chén. Chiến dịch tiêu diệt gà chọi của mình có dự định cần 10 năm sẽ hoàn tất! Giờ mới bước sang tuần đầu tiên. Mình bảo, để tớ lên gác xem mấy con dễ bắt!

Chồng mình ở dưới nhà pha trà, bạn chồng nhấp một chén rồi thở dài. Chồng hỏi tại sao, bạn bảo:

- Bà xã tớ trông thì khỏe như voi thế, chứ tháng rồi hết mấy triệu tiền thuốc!

Chồng mình bảo:

- Lỗi tại cậu, cậu không phải dân chơi gà!

- Hả? Chơi gà thì sao?

Chồng mình cười đểu:

- Thì thay mái!

Bà vợ khách trong bếp đang đun nước sôi vặt gà, bèn hét lên:

- Cắt tiết !!!!!!!

Hai ông co dúm lại cười sằng sặc. Mình chẳng biết gì, mình đi xuống bảo bạn:

- Chỉ cắt hai con là đủ thôi nhỉ?!

Bạn bảo:

- Hai con hay hai thằng, nào, cho các ông chọn!

12. Mình đi uống cà phê về, lượn xe một vòng hồ trước khi rẽ vào làng về nhà. Lũ bạn chồng đang chổng mông câu trộm bên bờ Hồ Tây gọi chồng mình: “Này, nhà báo về rồi đấy!”. Chồng bảo: “Kệ nó!”. Lũ bạn chồng quầy quậy đuổi chồng về: “Mày về đi, không vợ mày cáu, mai cho một bài báo về lũ câu trộm hồ Tây lên báo thì bọn tao hết cửa làm ăn!”

Chồng quệt tay vào quần đùi, bảo: “Để tao về tao bảo nó, là, không chỉ anh sợ vợ đâu, bọn bạn anh cũng sợ em lắm, thể nào nó cũng mừng lắm, cho lên ngay Phây-búc!”

13. Thằng nhóc nhà mình gần 2 tuổi rồi mà thấy mẹ vẫn cứ lăn xả vào… sờ tí! Nhiều lúc dỗ mãi nó không chịu ngủ, mình mất hết kiên nhẫn quẳng cu cậu ra, thế là nó khóc ầm lên. Ông xã đang chơi bắn giết Zombie quay sang mắng: “Cô một vừa hai phải thôi đấy nhé! Đang ẵm nó cho nó nghịch ti mà tự nhiên quẳng nó sang một bên, nó khóc là phải! Nếu là tôi, đang vui vẻ được ẵm được sờ lại bị cô vứt ra ngoài như thế, tôi cũng ngồi khóc nữa là nó!”

14. Mình thường ra phố với quần ngố và dép râu, một ngày, mình mặc quần dài và áo không hở nách, lại còn soi gương trước khi đi ra đường. Ông xã nhìn nhìn một lúc, rồi không nén được tò mò, hỏi: “Em đi đâu đấy?” “Em đi họp góp ý cho văn kiện Đại hội Đoàn toàn quốc!”. Ông ấy bảo: “Con lạy mẹ!”

15. Mình nói thật là sau một thời gian soi gương trường kỳ thấy được mỗi cái mặt ở buồng tắm… nhà người khác, mấy ngày nay mình được thỏa thích soi gương toàn thân ở cánh tủ nhà mình. Nên đi ra đi vào cũng cố ngó vào gương 1 cái, lấy thêm chút tự tin. Ông xã bèn thủng thẳng: “Gớm ai chẳng biết tôi cưới được cái cô đẹp nhất Hà Nội rồi! Nhan sắc cứ như tranh biếm họa!” => Hận đời quá, mai mình mua vé máy bay để bay ngược lại Sài Gòn, tiếp tục cuộc đời soi gương mỗi cái mặt trong toa-lét nhà người khác!

16. Cứ về nhà là sáng nào ngủ dậy cũng đã thấy chồng đặt uỵch cái bánh mì kẹp thịt trước mặt, bảo “Chồng chiều thế này còn gì!” => (Nghĩ bụng) Bỏ mẹ, cái cô bán bánh mì kẹp thịt là cô nào, xinh không, có chồng chưa, lúc mình có nhà mà sáng nào chồng mình cũng tới chào buổi sáng cô này, mình đi vắng thì không biết một ngày chào mấy lần? Chà cha…

17. Về đến nhà, chồng dành mấy ngày đầu tiên để ngắm mình. Ngắm xong, một buổi chiều đẹp giời chồng âu yếm bảo: “Em thật là có gương mặt tuyệt đẹp và thân hình siêu chuẩn của công chúa Fiona trong phim Shrek, nói thật là phải xem phim 3D mới cảm nhận được sự đồ sộ ấy!” => Ai may cho tớ cái áo vỏ cây với nào!

Tàn tật tâm hồn 16/10/2012

Bài này viết vào thời điểm chuẩn bị sinh anh Chuột Ú, giờ anh Chuột Ú 4 tuổi, thời gian trôi thật nhanh.

心靈殘障者

上禮拜因開會，搭乘捷運從南勢角往捷運台北車站。上車之後，在捷運開始上路的時候兒，才發現全車廂人家都坐著，只有我一個人在車廂中央靠鋼管站著。

我一直站著，心裡有點奇怪。難道所有坐著的捷運旅客他們一直看不到我一個人站在車廂中間嗎？

下一站上來兩位，看起來很像爸爸和女兒的樣子。老人大概85－87歲，像我爸爸這年齡，抓著柺杖靠捷運門邊站著，他女兒在旁守著他。我們三個人跟著捷運地搖搖擺擺。

我想那時畢竟該上班的都上班了，該忙著去賺錢的都去了，所以捷運旅客人比較少，大家悠閑地觀察車廂窗外月台風景。佔領博愛坐的人正睡著。睡著的人有共同特點，就是臉上顯示幼稚善良，很可愛。

我心裡鼓起了一種莫名其妙的感覺︰難道車廂裡所有人都懷七個月的胎兒？其他男青年也都像那老翁站不穩的？還是他們真的看不見我們？

我坐台北公車和台北捷運的經驗不到三個禮拜，路線還不熟。但是我也知道在公共交通工具的環境中的道德和規定。

我七八年來都騎重型機車，或者越野車出走。城市變成我操場，從沒讓自己被捆住在公車和捷運的束縛狹窄空間。不過最近身體沒有以前那麼好，在快要生孩子的這個月，我才開始學習坐公車和捷運。

如果不是快要生孩子的話，我已經騎越野車去了，不會搭乘捷運。

我可以再活了一百年，或者在台北生活五十年。我生命的時間還很多，不過我今生只有這兩個月需要台北人讓位給我而已。

到中正紀念堂捷運站，一位男青年手拿著三明治和茶杯下車。那女兒扶著爸爸慢慢地走進空位。他們走很慢，一步一步地走向空位。好像他們不相信那空位是屬於自己的。

不過下一站是台大醫院，能坐下不到三分鐘，那兩個人又搖擺地下車。他們是搭乘捷運送爸爸去醫院的。我不到他們那邊留下的空位去入坐，因為下一站我也要下車了。

反正我懷裡的寶貝他也贊同他媽媽的決定︰ 對於一些台北捷運旅客，我們孕婦，老人，病人應該讓位給他們那些心靈殘障者。

（那車號1311從南勢角行駛到捷運台北車站，記不住那天開會是早上10點還是下午2點。）

29/7/2008

Tạm dịch tiếng Việt 10/2012:

Những người tâm hồn tàn tật

Tuần trước, vì phải đi họp dự án, tôi đáp tàu điện ngầm (MRT) từ ga Nan Shi Jiao tới ga xe lửa Đài Bắc. Sau khi vào tàu điện ngầm, mới phát hiện ra trong toa đã hết ghế trống, tôi đành một mình đứng tựa vào cột i-nox giữa toa.

Tôi cứ đứng mãi, lòng thấy buồn bực và kỳ quặc. Chẳng lẽ tất cả những người ngồi trong toa xe đều không nhìn thấy một mình tôi đang đứng giữa toa xe hay sao?

Đến bến sau có hai hành khách mới bước lên toa của tôi, hình như là bố và con gái. Ông bố chừng 85-87 tuổi, cỡ tuổi như cha tôi, chống gậy lắc lư bước vào toa tàu, con gái ông dìu một bên. Ba người chúng tôi đứng lắc lư theo nhịp tàu điện ngầm chạy.

Tôi nghĩ lúc đó, những người phải đi làm thì đã đi làm rồi, những người bận đi kiếm tiền thì cũng đã đi kiếm tiền rồi, nên người đi tàu điện ngầm đã vắng hơn nhiều vào lúc giờ cao điểm, nên mọi người đều nhàn tản ngồi ngắm những bóng trôi qua bên ngoài toa xe. Người đang chiếm mất Ghế Ưu Tiên (ghế dành cho phụ nữ có thai, người già, người tàn tật) thì đang ngủ gật.  Người ngủ gật luôn có một đặc điểm chung, là mang vẻ mặt ngây ngô và lương thiện, trông rất đáng yêu!

Lòng tôi trỗi một cảm giác lạ lùng: Không lẽ tất thảy mọi hành khách trong toa xe này đều đang mang thai sắp đẻ, như tôi? Hay họ thực sự không nhìn thấy tôi và ông già bệnh tật đứng bên?

Kinh nghiệm đi tàu điện ngầm của tôi mới chỉ vỏn vẹn 3 tuần lễ nay mà thôi, ngay cả các tuyến đường tôi còn chưa thuộc. Nhưng tôi cũng biết, những quy định và đạo đức ứng xử khi chúng ta đi trên phương tiện giao thông công cộng.

Bảy tám năm nay tôi toàn cưỡi xe phân khối lớn, hoặc đi xe tay côn. Thành phố là thao trường của tôi. Tôi chưa từng để bản thân mình bị bó buộc và bị ràng buộc với xe buýt hay tàu điện ngầm. Nhưng gần đây mang thai tháng cuối, sức khỏe rất yếu ớt, khi sắp sinh, tôi mới phải học cách đi xe buýt và tàu điện ngầm.

Nếu như không vì sắp sinh con, thì tôi đã cưỡi xe thể thao chạy đi từ đời nào rồi, đi tàu điện ngầm làm gì!

Có thể tôi sẽ sống thọ thêm 100 năm nữa, có thể tôi sẽ sống ở Đài Bắc suốt 50 năm nữa. Tôi tin thời gian để sống của mình còn rất dài, nhưng tôi sẽ chỉ có vỏn vẹn hai tháng này là cần những người đi tàu điện ngầm ở Đài Bắc nhường chỗ mà thôi!

Đã đến ga Đài tưởng niệm Trung Chính, một người thanh niên tay cầm bánh mì săng-đuých và cốc nước trà đi xuống tàu. Người phụ nữ kia dìu bố mình tới ngồi ở chỗ ghế trống bỏ lại. Họ đi rất chậm, từng bước từng bước đi tới chỗ ghế trống. Như thể họ không tin chỗ ghế trống đó là của họ.

Nhưng ga sau đã là Bệnh viện Đại học Đài Loan, họ được ngồi xuống chưa tới ba phút, hai người đã phải xuống tàu. Họ đi tàu để đưa ông cụ đi viện. Tôi không tới ngồi tiếp vào chỗ trống họ bỏ lại, bởi vì, cũng chỉ một ga tiếp theo, là tôi xuống.

Bởi dù sao, đứa trẻ trong bụng tôi cũng đã đồng ý với quyết định của mẹ nó rằng: Chúng ta, những phụ nữ mang thai, người già, người tàn tật, chúng ta nên nhường ghế cho những hành khách bị tàn tật về tâm hồn.

（Hình như chuyến đó mang số hiệu 1311 chạy từ Nan Shi Jiao đi, không nhớ là chạy lúc vắng khách vào 10h sáng hay 2h chiều）

Thất nghiệp đầy đường 16/07/2012

Cử nhân, chuyên gia cũng thất nghiệp

Giảng viên từ bỏ giảng đường chạy xe ôm kiếm sống

Có kỹ năng, kinh nghiệm vẫn thất nghiệp

Người người thất nghiệp

Hà Nội vừa có 7.700 doanh nghiệp ngừng hoạt động

Mình về hưu từ năm 36 tuổi, nên dạo này thấy việc người người vác hồ sơ đi xin việc, nhà nhà lo tiền khan của hiếm, mình dửng dưng như việc nhà người khác. Thì tất nhiên, đó là nhà người khác rồi. Còn ở nhà mình, cơm ba bữa quần áo mặc cả ngày như thế này là đã thấy hạnh phúc lắm rồi í, chả còn mơ ước gì nhiều!

Nhưng chẳng thờ ơ với thế sự được lâu, bởi thỉnh thoảng lại có anh đàn ông nào đó gửi thư cho mình tâm sự. Thường đàn bà gửi thư cho Trang Hạ để nói về việc mất trinh hoặc đang ngoại tình, đàn ông gửi thư cho Trang Hạ thường nói về tiền và sự nghiệp. Không có ngoại lệ.

Từ đầu năm tới giờ, toàn thư đàn ông gửi Trang Hạ than về việc họ thất nghiệp. Những ông chồng trụ cột của gia đình, giờ họ không biết nói gì với vợ. Có ông trung niên còn làm thơ gửi vợ, nhờ Trang Hạ sửa thơ giùm, sao cho nó thê thiết, cảm động, nói rõ tình cảnh của ông ấy để vợ ông ấy hiểu. Rồi ông ấy sẽ in ra để lẳng lặng đút vào túi vợ, cho vợ khỏi sốc. Rằng, anh đang nhỏ máu trong tim, em biết không?

Có anh công nhân thì hỏi thẳng, nhà máy của em cầm chừng, trả lương mấy trăm nghìn một tháng, vợ con em nó sẽ đối xử với em ra sao đây? Em nhìn quanh, công nhân đồng nghiệp ai cũng mặt méo xẹo, về mà không buồn lê bước chân. Thế này còn thua cả thất nghiệp, vì thà thất nghiệp hẳn đi, bọn em còn yên tâm đi xin việc chỗ khác hoặc chạy xe ôm.

Không hiểu vì sao, tất cả các ông chồng này đều nói đến nghề làm xe ôm! Dù có người đang là nhân viên văn phòng, có người là kỹ thuật viên, có trình độ, có kỹ năng, có người còn trẻ, chưa vợ nhưng đã gần như sụp đổ khi bị sa thải mà đi xin việc mười mấy nơi, mấy tháng nay không được nhận vào đâu cả.

Mình không rõ chính phủ đang làm gì, và đang bàn gì. Mình chỉ thấy đã đến thời loạn, đàn ông cũng khóc. Cuộc sống khó khăn đang bóp cổ người dân thường chỉ biết kiếm sống bằng lao động chân chính. Chắc chỉ có người đàn ông đang ngồi trên đầu trên cổ nhân dân thì mới cười được thôi.

Mình không phải trung tâm giới thiệu việc làm, mình không giúp các anh độc giả này được một cơ hội nào.  Có người thì mình reply an ủi:

“Thất nghiệp không đáng sợ bằng vợ chồng hục hặc với nhau. Có những người chịu khó xe ôm hoặc hàng nước, tạp hóa nhỏ sống qua ngày nhưng thuận vợ thuận chồng thì vẫn thấy cuộc đời tươi đẹp. Người có tiền mà vợ chồng chả ra gì, thì chẳng bằng cái người thất nghiệp nhưng có vợ đứng bên chia sẻ. Ông xã nếu thất nghiệp nhưng biết ở nhà thì nấu cơm, đi chợ, rửa bát, trông con, không hách dịch vợ, không sĩ diện, ra đường thì chịu khó để kiếm việc mới, vậy thì có sao đâu. Vợ sẽ vẫn thấy hạnh phúc vì có người chia sẻ đỡ đần, chứ không phải ông kia nhàn cư vi bất thiện. Nếu bạn là dân kỹ thuật, thời kỳ này lên mạng quảng cáo nhận làm dịch vụ tận nhà là cực kỳ đắt khách. Chỗ mình có 1 ông nói xin lỗi nhé, làm nghề bơm vá xe máy, kiêm xe ôm, ông ấy đi khắp các cao ốc chung quanh phát số điện thoại của ông ấy, chị em văn phòng nào cần dịch vụ gọi 1 cú điện thoại ông ấy đến tận bãi xe vá xe hộ hoặc đưa rước, mua đồ hộ, gửi thư hộ v.v… sống cực kỳ thoải mái cả về đầu óc lẫn thu nhập. Nói cho cùng, vẫn là cái gì trong tim và cái gì trong đầu nó quyết định cuộc sống mỗi người.”

Mình chẳng hiểu đầu óc đàn ông nghĩ gì, có hiểu cái thư của mình thực ra chỉ reply bằng cái câu cuối thôi, cái gì trong tim và cái gì trong đầu nó quyết định cuộc sống.

Có người khăng khăng gửi thư ba bốn bận muốn hỏi ý kiến mình, rằng còn cửa nào để kiếm sống không, khi tiền không, quan hệ không, hai đứa con nhỏ, vợ cũng chỉ lương nhà nước, giờ thất nghiệp được hưởng đúng một tháng lương là năm triệu. Mình bảo, bạn có khi đầu óc chẳng bằng cái anh chở bếp gas nhà tôi!

Là sao?

Thì là nhà tôi mua bếp gas của một cái anh thất nghiệp, đứng đầu đường, không tiền, không vốn, không quan hệ y như anh vậy đó! Nhưng mà anh ấy lại kiếm được tiền nuôi cả gia đình vì anh ấy biết xoay xở!

Anh ta mua tên miền mười đô la. Xong anh ta nhờ một tay sinh viên lập cho cái website rất hoành tráng bán đồ gia dụng, thiết bị nhà bếp, máy hút khói, thiết bị phòng tắm, đủ loại dụng cụ đồ điện, mất hơn triệu đồng! Hình ảnh hàng hóa và thông tin sản phẩm thì copy từ website của nhà phân phối nước ngoài. Giá cả thì rẻ hơn mọi công ty khác chỉ 50-100-200 nghìn đồng/ món mà thôi. Thực tế, đó là tất cả vốn liếng của anh ta! Khách thấy website hoành tráng, hàng hóa có bảo hành, bèn gọi điện đặt hàng. Anh ta lúc đó chỉ việc đi lấy hàng từ kho của… công ty quen với giá bán ưu đãi, rồi chở đi cho khách, lấy hoa hồng và nhận tiền tươi thóc thật. Xong, về trả tiền vốn cho công ty quen.

Hàng xịn, đúng phẩm chất, bảo hành lắp đặt tận nơi, giá rẻ hơn chút xíu thôi, mà khách này mách cho khách kia mua, khách mua bằng cách google cũng nhiều! Trong khi về bản chất, anh ta cũng y chang như mọi chàng chở thuê cho các cửa hàng đồ điện gia dụng và siêu thị điện máy khác mà thôi!

Làm xe ôm, nói thật, cũng phải có đầu óc, đâu phải đàn ông cứ thất nghiệp là đủ trình đi làm xe ôm!

Nói cho cũng, vẫn là cái gì trong đầu và trong tim quyết định đời mình!

Xử lý khủng hoảng 03/04/2011

Lavazza cà phê

Trong những trang phục của mình, tôi tốn nhiều nhất là tiền dành để mua đồ lót. Tất nhiên, về số lượng thì phụ nữ luôn phải tốn tiền gấp đôi đàn ông để đảm bảo nội y của mình tạm đủ dùng. Song về giá tiền, thì nội y luôn là thứ đắt tiền hơn quần áo đang mặc ngoài nó. Đó là sự lựa chọn của tôi từ gần hai mươi năm nay, từ ngày tôi chưa có người yêu, cho tới ngày tôi làm mẹ của ba con.

Còn một lý do riêng tư khác nữa, là bởi khi béo lên hoặc gầy đi chỉ 1kg thôi, quần áo vẫn còn giữ nguyên size, thì vòng ngực tôi đã thay đổi. Và size áo lót sẽ phải điều chỉnh ngay lập tức, không phải để tôi đẹp hơn, mà để tôi thấy dễ chịu hơn.

Nhưng bài viết này tôi không định quảng cáo đồ lót hoặc khoe số đo cơ thể mình, tôi chỉ muốn nói về việc xử lý khủng hoảng. Đôi khi, phụ nữ nghĩ rằng, khủng hoảng của phụ nữ là phát phì, cơ thể trở nên phì nộn, hoặc bị mất trinh (với người nàng không được hứa hẹn cầu hôn) v.v… đại loại là những nguy cơ nhìn thấy được. Còn bản thân tôi lại nghĩ, ngay cả khi bạn là một phụ nữ thành đạt và xinh đẹp, hay chỉ là một bà nội trợ gói gọn hành trình một ngày trên đường từ nhà tới chợ, mọi phụ nữ đều đối diện các nguy cơ của cuộc sống y như nhau. Mà đôi khi, một phụ nữ hoàn hảo sẽ dễ bị sụp đổ hơn, nhanh chóng bị đánh gục hơn.

Ví dụ bạn tôi, cô ấy rất xinh và nhạy cảm, tới mức một ngày, khi đang nói chuyện với một chàng mới được mai mối, trong quán cà phê, cô ấy gây tiếng ồn bởi… vô tình xì hơi. Chàng kia rất lịch thiệp không tỏ vẻ nhận ra, nhưng cô bạn tôi từ đó vừa hổ thẹn vừa ngại ngùng nên đã tự làm cho mình biến mất trong cuộc đời chàng kia, dù đáng lẽ, hạnh phúc từ đó có thể đi theo cô ấy…

Nếu cô bạn ấy kém hoàn hảo hơn, giả như cô xuề xòa dễ tính, bộc tuệch hoặc tự nhiên chủ nghĩa hơn, kém chỉn chu nghiêm túc hơn, chắc cô sẽ biết nói một câu dí dỏm chữa thẹn, biết tự tha thứ cho bản thân, hoặc biết cách hài hước để đánh trống lảng.

Thế nhưng, cho đến tận giờ và chắc chắn cả sau này, mỗi khi nghĩ đến anh chàng được… nghe tiếng ồn cơ thể kia, cô vẫn ngượng chín mặt.

Tôi thì nghĩ, việc gì phải khốn khổ và tự ti như thế. Bạn biết vì sao không?

1. Chiếc khuy không có lỗi:

Một buổi chiều đang đi mua sắm tại trung tâm thành phố, tôi bỗng thấy mấy người nhìn mình kỳ lạ và chằm chằm. Sau một giây định thần thì tôi phát hiện, mấy hôm nay mới chỉ tăng cân một chút thôi, cái áo sơ mi của tôi ở ngay “điểm chết” giữa ngực đã căng và giờ đây tự dưng tuột khuy. Toàn bộ người đi trong Plaza có thể ngắm áo lót của tôi mà từ dùng quen thuộc bây giờ là “lộ hàng”. Trong giây lát ngừng thở vì ngượng và sợ, tôi phát hiện ra sự thể không đáng sợ như mình nghĩ.

Một – Bất cứ ai trong đời cũng sẽ gặp phải tình huống khó xử như thế. Mọi người như bạn, và bạn cũng như mọi người mà thôi. Vậy bạn hãy nghĩ như tôi là, đã hàng triệu người trên đời này bị bật khuy áo ngực giống ta, bị quên kéo khóa quần, tất bị dính vào chân váy, mũ bị sờn, tóc bị cắt hỏng, bị rơi xuống cống trên đường đi dự tiệc v.v… Những sự cố nhỏ nhoi này chẳng thể biến ta thành quái vật được. Và ngược lại, hàng tỷ người cài khuy đàng hoàng, không bị rủi ro nhưng điều đó cũng chẳng làm cho họ trở thành một người hoàn hảo. Vậy tại sao ta không đường hoàng và từ tốn cài lại khuy áo, sửa chữa sai lầm một cách bình thản? Bạn có biết rằng, người ta không nhớ lâu việc bạn bị hở ngực hở quần lót, nhưng sẽ nhớ và bật cười thú vị vì hình ảnh bạn rối rít và thảm hại, cuống quít chỉnh đốn bản thân. Một tin được đưa sai trên radio không được ghi nhớ lâu bằng bản tin cải chính sau đó. Vậy, đừng sửa chữa chi tiết sai sót bằng một thái độ sai lầm.

Hai – Phải nhanh chóng lấy lại tự tin cho bản thân, ví dụ như có thể tự nhủ rằng, thật may mắn đồ lót của mình trông không đến nỗi nào, vậy người xấu hổ là ai đó đang âm thầm mặc một chiếc áo ngực cũ và xấu. Nếu bạn bị bắt gặp đang… quên cài khóa quần, bạn hãy tin rằng bản thân bạn không phải là sứ thần ngoại giao đang trên đường đi trình quốc thư tới cho một vị thủ tướng nào đó, cho nên một lần quên kéo khóa quần chỉ chứng tỏ bạn hơi đãng trí, đầu óc hơi lão hóa như vài trăm triệu người khác trên đời chứ không ảnh hưởng tới phẩm cách hoặc giá trị con người bạn, càng không thể hủy hoại tiền đồ của bạn.

Tôi nhớ ngày còn là thiếu nữ, trong một buổi hò hẹn, tôi đã phát âm sai tên tiếng Anh của lon nước ngọt 7up trước mặt người phục vụ và anh bạn trai mới quen. Hai mươi năm đã trôi qua, tôi tha thiết muốn gặp lại người con trai ngày ấy biết bao, để nói với cậu ta rằng:

“Anh ạ, em đã tránh mặt anh hai mươi năm nay chỉ vì một từ phát âm sai, em thấy thế là đủ rồi! Em vẫn dốt tiếng Anh như ngày xưa, nhưng giờ đây em đã biết, điều gì thực sự quan trọng với em, và điều gì chỉ là những vụn vặt không đáng bận tâm trong cuộc sống!”

Đúng thế. Vì bạn là phụ nữ, bạn không thể bị đánh gục bởi những thứ không xứng đáng với bạn.

2. Nhưng tự bạn đánh gục bản thân bạn:

Bằng sự day dứt, sự hối hận, sự xấu hổ, sự sợ hãi, sự lo sợ. Phụ nữ thường rộng lượng với đàn ông trong khi lại khe khắt với bản thân và phụ nữ khác. Trong khi đàn ông thì ngược lại, họ có thể tự tha thứ cho bản thân nhưng đòi hỏi rất nhiều tiêu chuẩn ở phụ nữ. Ví dụ như, đàn ông họ chẳng sợ mất trinh, họ chỉ sợ bạn gái mất trinh thôi.

Tôi đã nhiều lần được bạn bè, những cô gái trẻ, những bạn quen qua mạng v.v… thổ lộ điều tương tự. Họ đã mất nhiều hơn thế, bị lợi dụng hoặc bị lạm dụng tình dục, bị bạn trai bỏ rơi, bị từ hôn, bị chồng ngoại tình và bỏ. Thậm chí có một lần, một chàng trai cầu cứu tôi tư vấn khi bạn gái của chàng bị người lạ cưỡng hiếp.

Những cơn khủng hoảng này sâu sắc hơn tất thảy những tai nạn nhỏ nhoi tôi vừa kể. Bởi nó lấy đi những giá trị quan trọng, thậm chí chúng ta cho là quan trọng nhất đời: Trinh tiết, tự trọng, tình yêu, gia đình, hạnh phúc, thể diện, sự thiêng liêng của cảm xúc v.v… Tôi tin rằng chúng ta không thể dùng phép thắng lợi tinh thần, hay bất kỳ lời biện hộ nào để lừa dối bản thân vượt qua những khủng hoảng lớn như thế.

Nhưng chúng ta có quyền đứng lùi xa, nhìn vào tổng thể của cả một cuộc đời, một số phận, một con người để tìm cách hóa giải khủng hoảng. Bạn hãy tự hỏi xem, bạn thực sự cần gì, điều gì mới thực sự có giá trị với bạn?

Một cô gái bị chụp ảnh khỏa thân tống tiền đã thổ lộ với tôi rằng, cô ấy muốn chết.

Chàng trai có người yêu bị cưỡng hiếp nói với tôi rằng, anh sẽ mang dao đi giết chết kẻ khốn nạn kia.

Tôi nói, vậy thì kẻ tung ảnh khỏa thân không cầm dao giết bạn, mà chính cô gái nhẹ dạ đã tự giết mình đó thôi. Và kẻ hiếp dâm kia đáng lẽ chỉ cướp được thân thể cô gái một giờ, thì từ đây hắn đã cướp được tương lai của hai bạn cả đời. Thậm chí còn tống được chàng trai vào tù với tội sát nhân.

Bởi các bạn phải hiểu rằng, nếu bạn đã sống tốt, tích cực, thì bạn xứng đáng có một tương lai tốt đẹp. Bị hãm hiếp, bị bỏ rơi, bị lừa dối, bị phá sản v.v… thực tế nó giống như một tai nạn giao thông. Bạn không muốn nó, nhưng một ngày bất ngờ nó xảy ra, bạn sẽ không thể thay đổi nó được nữa. Tai nạn ấy sẽ cướp mất của bạn một cánh tay, một tình yêu, gia sản, một gia đình v.v… Bạn buộc phải chấp nhận và chung sống với khuyết tật ấy cả đời. Nhưng bạn muốn chặn đứng tai họa lại, hay bạn muốn tiếp tục tự vơ vào bản thân vô số tai họa nữa, bằng cách tự tử, bằng cách giết kẻ đã hãm hiếp (mà không tố cáo hắn), bằng cách phạm pháp, bằng cách lo sợ cả đời, tự khép mọi cánh cửa của cuộc đời mình?

Tôi nhớ những bài báo viết về nữ hoàng talk-show Mỹ Oprah Winfrey  đã vượt qua việc bị hãm hiếp lúc còn tuổi thiếu nhi và mang thai khi mới 14, để sống và thành đạt như hôm nay. Chắc còn nhiều người nhớ đệ nhất phu nhân Evita Peroni của Argentina cũng từng mang một quá khứ đầy gánh nặng. Chúng ta không vượt qua khủng hoảng để đạt được giàu sang, nổi danh hay bất cứ sự lộng lẫy nào. Cũng không có một kịch bản nào soạn sẵn, một giải pháp nào chung cho mọi số phận. Nhưng nếu không hóa giải được khủng hoảng, bạn sẽ không có cơ hội nào khác để thoát khỏi nó.

Hãy thử nghĩ rằng, tình yêu quan trọng hơn hay màng trinh quan trọng hơn? Nếu người yêu bạn nói màng trinh quan trọng hơn, bạn hãy tránh xa anh ta cùng những tay đàn ông chỉ yêu màng trinh của bạn chứ không hề yêu con người bạn với những giá trị sống của bạn.

Nếu sự hận thù hoặc cơn sụp đổ làm bạn hoa mắt, hãy nghĩ rằng bạn luôn có cơ hội sống khác, bạn luôn có những lựa chọn tử tế hơn. Đừng làm nô lệ cho những sai lầm trong quá khứ.

Tôi rất muốn nói với người phụ nữ đang đau khổ vì bị chồng phản bội rồi li dị chị, rằng, thực ra chị không mất gì cả, không mất tình yêu hay mất gia đình, không mất người đàn ông của chị. Chị chỉ mất đi thứ mà chị chưa từng có mà thôi. (Hoặc mất đi thứ mà chị tưởng chị có thôi). Chị chỉ chưa tìm ra người đàn ông của chị mà thôi, đó đâu phải lỗi của chị, một người đã yêu và đã hết mình, chân thành?

Cha mẹ sinh ra ta, nuôi ta lớn, đâu phải là để cho kẻ khác chà đạp?

Đôi khi, tôi cũng rơi vào những cơn khủng hoảng, khi cuộc sống chẳng được như mình mong muốn, những thất bại liên tiếp, những sức ép quá lớn, hoặc gặp những chỉ trích quá nặng nề. Tôi thường thở sâu, ngồi yên suy nghĩ, và tự hỏi, mình có đang sai lầm không? Cách mình giải quyết sắp tới liệu có phải sai lầm không? Nếu mình là người khác, mình sẽ làm gì?

Và quan trọng hơn, tôi luôn tự nhủ: Nếu không từng sai sót, không từng mất mát hay lầm lẫn như thế, hẳn tôi đã không ở vị trí của tôi ngày hôm nay.

Vậy, có điều gì xứng đáng để đánh gục và hủy hoại ta hôm nay nữa?

Trang Hạ

Mời bạn đón đọc bài viết này cùng các bài khác của Trang Hạ trên Lửa Ấm số ra hôm nay, thứ Hai 4/4/2011

Hôn nhân sorry 22/02/2011

Cô bé và cậu bé thường ra ao chơi đùa, câu cá, xúc tôm. Thường cậu bé mang về nhiều chiến lợi phẩm, vẻ đắc thắng. Còn cô bé về tay trắng, mắt rưng rưng.

Rồi trước bữa cơm tối, cậu bé chạy qua đập cửa nhà cô bé, cô bé nhìn thấy cậu bạn, hất đầu ngoảnh mặt đi. Cậu đùa cười: “Xin lỗi nhé, tớ toàn cướp hết tôm với cá của ấy, thôi để tớ nuôi nó trong lu, rồi tớ tặng đằng ấy!”.

Câu xin lỗi rất trong sáng.

Cậu trai thường quen ghẹo cô bạn gái, trêu tới mức cô bạn bật khóc, xong rồi cậu phải chạy theo dỗ dành, dỗ từ lúc cô còn tóc đuôi gà cho đến khi cô tóc xõa ngang bờ vai. Cậu thích lén lút xì hết hơi lốp xe đạp của cô bạn, rồi nấp xem cô bạn chạy quanh xe rối rít tức tưởi. Cậu thích cô bạn gọi điện thoại la mắng, rồi mới xuất hiện, tỏ vẻ biết lỗi, dắt chiếc xe xịt lốp đi như thể chuộc lỗi, nhưng lại như ngầm đắc thắng, trong khi cô bạn gái cằn nhằn đi bên cạnh. Như thế, đường về nhà sau buổi tan học dài hơn nhưng cũng tuyệt thú hơn. Và cậu sẽ nói, xin lỗi nhé, tớ biết lỗi rồi mà, đừng trách tớ nữa. Lời xin lỗi chả có tí ăn năn nào.

Sau khi tốt nghiệp đại học, chàng trai bận rộn vì công việc, có khi liên tục một tháng không được nghỉ ngày nào. Cô gái quen dần những ngày cuối tuần cô đơn, có bạn trai mà như không có ai ở bên. Họ có lần cãi cọ đầu tiên, giọt nước mắt đầu tiên, kỳ chiến tranh lạnh đầu tiên, cái cớ công việc bận rộn đầu tiên, sự làm lành đầu tiên. Sinh nhật cô gái năm ấy, chàng trai hứa một món quà lãng mạn bất ngờ trong tối sinh nhật làm cô gái mong đợi lắm. Món quà bất ngờ đó là anh mất tích cho tới tận hôm sau, và đêm sinh nhật của cô chưa bắt đầu đã kết thúc, cô gái ngủ thiếp đi trong bộ váy mới, với gương mặt trang điểm đẹp nhưng giàn giụa nước mắt.

Sáng sớm ngày hôm sau chàng trai mới về tới, anh ôm khuôn mặt người yêu trong tay nói, xin lỗi, em lấy anh được không?

Lồng chiếc nhẫn vào ngón tay cô, lời xin lỗi trở thành một lời hẹn ước.

Sau đám cưới, công việc của chàng thăng tiến tốt đẹp, thời gian không ở nhà càng dài hơn, còn nàng trở thành một bà nội trợ chuyên nghiệp, ở nhà lo chợ búa cơm nước và ngồi đợi chồng về. Nàng thường ra chợ, tần ngần trước những con tôm sông, cá ao nho nhỏ, và mua chúng về thả vào chiếc bể kính trong căn nhà nhỏ bé sạch bóng. Nàng ngắm chúng ngây thơ bơi qua bơi lại, và mỉm cười yêu kiều.

Dần dà, những bữa tiệc giao đãi khách hàng của chàng dày đặc hơn, những mùi hương chàng mang về nhà cũng ngày càng phức tạp hơn. Mùi quán xá, mùi rượu, mùi tiệc, mùi nước hoa, mùi tiền mới lĩnh từ nhà băng, có khi có cả mùi của những cảm giác mà nàng ngờ ngợ không đoán được tên gì. Nàng lặng lẽ dần, kiệm lời, không vui vẻ như xưa. Nàng không vui buồn vì yêu chồng và đợi chồng nữa. Giờ nàng vui theo phim hài, buồn khóc theo phim truyền hình Hàn Quốc, và ôm gối ngủ vùi trước màn hình tivi, lấy chuyện đời trên màn ảnh để giải khuây chuyện lòng mình.

Chàng thường lay vợ dậy với lời thanh minh, xin lỗi, tối nay vừa phải tiếp khách quan trọng. Lời xin lỗi ấy không cần ai nói, nàng cũng biết đó chỉ là thanh minh. Và thanh minh là dấu hiệu khởi đầu của dối trá.

Anh chồng bắt đầu có những đêm không về, hoặc phải đi công tác tỉnh ngoài, hoặc lo việc khẩn cấp. Công việc càng hanh thông, bên anh chồng càng nhiều người khen nịnh, tán tỉnh. Anh chồng thường cười tự hào. Cô vợ ngày càng ít đi ra khỏi cửa. Những bữa cơm một mình cô vợ chỉ ăn mì gói cho tiện. Và không ra chợ mua rau tươi, chỉ tới siêu thị mua ít vật dụng sinh hoạt thiết yếu. Cuộc sống lứa đôi trở thành cuộc sống riêng hai khoảng trời, chỉ chung nhau phòng ngủ. Anh chồng thường an ủi vợ, xin lỗi vợ nhé, tại anh bận rộn quá. Cho tới một ngày, cô vợ cũng không buồn gọi điện hỏi xem mấy giờ chồng về nhà nữa, vì cô không muốn nghe đầu dây kia điện thoại nói xin lỗi, khách sáo như thể đó không phải là chồng mình.

Bởi câu xin lỗi là một câu nói đãi bôi.

Bà vợ sếp bắt đầu học cách tivi dạy dỗ, rằng chồng không thích về nhà ngắm vợ là bởi vợ đã trở nên cũ kỹ. Tivi dạy rất nhiều kỹ năng làm vợ. Bà vợ quyết không chịu thua, quyết tự mình giành lấy hạnh phúc của mình chứ không chịu đầu hàng cuộc sống. Bà vợ sếp đi spa, làm đẹp, đổi kiểu tóc, thay đồ hiệu thời trang. Và rời tiệm trang điểm, bà vợ sếp tự tin tới công ty chồng để chuẩn bị cho sự ra đời của một “sếp bà” chính hiệu, đẹp và quyền lực.

Công ty chồng đẹp hơn mấy năm trước thời chàng và nàng còn hò hẹn. Vợ sếp đi qua cửa kính, qua các cô lễ tân trẻ măng, qua thang máy xịn, qua hành lang thiết kế đẹp để tới phòng làm việc của sếp. Và khi đẩy cửa…

Bà vợ không nhìn thấy ông chồng hay thanh minh xin lỗi của mình. Nàng không thấy chàng đã cầu hôn mình. Cô gái không bắt gặp cậu bạn học đã xịt lốp xe đạp của mình. Cô bé không gặp được cậu hàng xóm đã cướp tôm của mình mang về thả lu nước ngày xưa. Chỉ nhìn thấy một người đàn ông đang làm tình với một người đàn bà trên bàn làm việc.

Đêm ấy giông gió trên khắp thành phố lớn. Người chồng đội mưa chạy theo vợ về nhà, hổn hển nói, anh xin lỗi, anh vẫn còn rất yêu em. Nhưng người vợ dường như không nghe thấy gì cả. Bởi lời xin lỗi đã trở thành mũi dao đâm xuyên thấu trái tim cô.

Người đàn bà mất tích khỏi cuộc đời người đàn ông từ đó. Căn nhà trống, chỉ toàn đồ vật không hơi ấm. Điện thoại của người đàn bà bỏ lại chỉ có một số điện thoại của người đàn ông lưu trong đó. Chồng là người quen duy nhất, người bạn duy nhất, người thân duy nhất mà người đàn bà cần lưu giữ. Khi tình yêu ấy chết đi, người đàn bà cô đơn và trắng tay đi vào cuộc đời. Chị mang theo lũ cá tôm bé bỏng ở góc nhà, nhưng người đàn ông vốn không bận tâm điều đó. Ông ta vội vã và mong muốn đi tìm vợ, thời gian đâu tìm lũ cá tôm vô danh bỗng dưng đã biến mất.

Người vợ đã biến mất y như quá khứ.

Một ngày, bưu điện chuyển tới nhà người chồng một bưu phẩm. Trong đó là những tiêu bản tôm, cá đã khô kèm một bức thư:

“Em không còn đủ dũng cảm để tìm gặp lại anh một lần nào nữa, bởi em quá yếu đuối, hoặc bởi em không còn muốn gặp lại anh thêm, em nghĩ anh chắc vẫn là anh, anh vẫn không có gì thay đổi đâu. Bởi thế, nên giờ đây em sống khá dễ chịu, em đã học được cách yêu bản thân, em học được cách kiếm tiền nuôi bản thân, em biết sử dụng thời gian để sống chứ không phải để chờ đợi anh về nhà, chờ những mâm cơm nguội đi, với cái máy điện thoại mở suốt 24 giờ chờ anh gọi về.

Đơn li hôn đã ký sẵn em để dưới chậu cá góc phòng, anh ký rồi gửi ra tòa là xong. Xin lỗi anh, em thực sự mệt mỏi rồi.”

Một ngày sau, tivi đưa tin một phụ nữ nhảy lầu tự sát, từ một chung cư cũ.

Có người chỉ nói “Xin lỗi” một lần trong đời, nhưng xin lỗi như một câu nói kết thúc.

Nếu bạn yêu ai, hãy thương lấy người đó. Hãy ít nói “xin lỗi” đi, bởi yêu và thương quý giá hơn mọi lý do khác.

(Trang Hạ dịch – Theo huayuworld.org)

Nhà càng rộng, đầu óc càng trì trệ 15/11/2010

Đây không phải là câu nói của Trang Hạ, đây là một câu nhận định hài hước của một môi giới bất động sản trong lớp tập huấn tại Đài Bắc đầu năm 2010. Trong xu thế kinh tế toàn cầu vẫn vật vã từ năm ngoái sang tới 2010 mà vẫn chẳng khả quan, bất động sản chỉ “đắt” khách đầu tư buôn bán chứ không “đắt” người mua ở thật, thì đổ tiền mua nhà để ở chẳng khác gì việc chôn tiền ôm lỗ.

Trong bối cảnh giá nhà đất ngày càng tăng, nhất là căn hộ, chung cư cao cấp hoặc đất nền biệt thự, giờ đổ một đống tiền để chọn nhà xịn chả khác nào ném tiền qua cửa sổ. Tôi nói, người Việt Nam còn một thói quen tiêu dùng kỳ quặc là ôm một đống tiền vàng đi mua nhà, trả sạch một lần hoặc một thời gian ngắn. Cho dù mua xe máy hay mua cả cái biệt thự thì cũng không mấy ai có khái niệm trả góp hay vay tín dụng ngân hàng hai mươi năm. Sĩ diện của người Việt Nam lớn tới nỗi, sẵn sàng… “có thì ăn, không có thì nhịn!”.

Chẳng thế, hãng xe máy S. ngày xưa của Đài Loan hồi mới sang Việt Nam đầu tư kinh doanh đã chả vỡ mặt vì chiến dịch bán xe máy Angel trả góp, xe trả góp phải đeo biển xanh. Chủ mua xe trả góp khác gì bị bỉ mặt là không đủ tiền mà cũng học đòi, nên nhất loạt trả xe, bán xe Angel đó thôi.

“Cò đất” người nước ngoài cười nói, tiêu tiền văn minh tức là tiêu được tiền của kẻ khác, như là ngân hàng chẳng hạn, mà mang lại lợi ích cho mình, chứ đâu phải lấy tiền trong túi. Chứ tiêu tiền túi, có bao nhiêu tiêu bấy nhiêu, thì một thằng mù chữ, thằng đần nào cũng làm được, mà còn rút tiền trong ví ra nhanh hơn mình ấy chứ!

Tôi nói rằng, khi tôi đưa ra quan điểm “mua nhà chứ không nên thuê nhà” (đã đăng trên Lửa Ấm số 3), nhiều bạn trẻ đã ớ người ra trước bài toán đầu tư quá giản đơn, mà xưa nay chúng ta chi tiêu theo thói quen liệu cơm gắp mắm đã không đếm xỉa tới. Chúng ta có rất nhiều cách tính toán cho tương lai, cách nào tiêu tiền tốt hơn, không chỉ nhìn vào khía cạnh đắt – rẻ hoặc ta có đủ tiền – ta không đủ tiền, mà nên nhìn nhận vào bản chất của việc chi tiêu.

Người bạn môi giới Đài Loan của tôi nói, vậy nếu được, hãy trả học phí để tôi thuyết trình một quan điểm mới mẻ về bất động sản tại châu Á, được không? Bạn xui người ta nên mua nhà là rất sáng suốt (trong hoàn cảnh của thanh niên, gia đình trẻ), còn tôi, tôi sẽ xui bạn nên bán nhà. Nhà càng đẹp càng xịn, chủ nhân càng nên bán gấp. Nói một cách khác, nhà càng rộng đầu óc chủ nhân càng trì trệ! Nhất là khi căn nhà đó đang đặt tại châu Á, tại Việt Nam, hay tại những nước kinh tế kém ổn định.

Tại sao? Có mâu thuẫn không khi hôm trước xui người ta phải tìm cách mà mua nhà, hôm sau lại xui người ta có nhà rồi thì bán gấp?

Anh bạn tôi nói, cả đối tượng “mua” và “bán” cũng như “thuê” nhà mà ta đang nói tới là đều ở thành phố, đúng không? Đều có gia đình rồi, và thu nhập đến phần lớn từ các khoản thu định kỳ như lương thưởng, lãi suất, lợi nhuận kinh doanh v.v… đúng không? Vậy ta cùng làm bài toán tiêu tiền tại thành phố nhé.

Anh bạn hỏi, không cần các con số cụ thể, chị chỉ cần trả lời tôi xem, giá nhà đất tại Việt Nam tăng nhanh hơn hay giá thuê nhà tại Việt Nam tăng nhanh hơn? Câu trả lời tất nhiên là ai cũng biết, giá nhà đất tại đô thị Việt Nam tăng chóng mặt. Giá thuê nhà hầu như không tăng, ví dụ, căn hộ cao cấp tại Phú Mỹ Hưng đã bốn năm nay vẫn đứng giá cho thuê tại mức 700 USD/tháng, hầu như không tăng. Căn hộ nhỏ cho thuê tại nội thành Hà Nội từ 2007 tới giờ tăng thêm hơn năm trăm nghìn/ tháng, tính ra chỉ tăng giá thuê lên có hai chục nghìn đồng/ 1 mét vuông, chẳng đáng kể!

Bạn tôi hỏi tiếp, vậy rõ ràng mua nhà sẽ bất lợi hơn thuê, đúng không? Được rồi giờ cho tôi biết, lãi suất tiền gửi tại ngân hàng của Việt Nam thời điểm này ra sao, và mấy năm qua là tăng hay giảm?

Tôi bảo, tăng chứ, nhưng thôi khỏi hỏi, tôi hiểu ý anh rồi!

Bài toán chi tiêu vậy là đã rõ ràng: Khi bạn mua nhà, để ở chứ không phải để đầu cơ bán trao tay nhé, thì đồng tiền của bạn không sinh lợi nhuận. Đồng tiền đó “dậm chân tại chỗ” và chỉ làm bạn an tâm, thỏa mãn giá trị tinh thần, nhà càng rộng và cao cấp, đồng tiền đầu tư đổ vào đó càng phải nhiều. Trong khi nếu bán nhà đi, đồng tiền ấy đơn giản là chỉ gửi vào ngân hàng thôi, cũng sinh lãi khá lớn.

Làm phép toán đơn giản, ở nhà ba tỷ thì mỗi tháng bạn đã lỗ trắng tiền chục triệu so với việc bán nhà gửi tiền vào ngân hàng nhận lãi, ví dụ lãi suất gửi có kỳ hạn 24 tháng tại ngân hàng V. hiện vẫn cao hơn 10%. Trong thời điểm đó, tiền thuê nhà ở cho gia đình nhỏ rẻ hơn nhiều, và khoản lợi nhuận nếu dùng số vốn đó đầu tư vào các lĩnh vực khác chắc chắn sẽ cao hơn cả việc gửi tiền vào ngân hàng.

Tôi hiểu chữ “trì trệ” mà người bạn môi giới dùng, đó là một đầu óc “ăn chắc mặc bền” và không chịu xoay xở theo xu hướng thị trường.

Vậy có gì mâu thuẫn không khi xui người này mua nhà, xui kẻ khác có nhà rồi thì… mang bán? Thực ra là không, bởi bạn sẽ ở vào các giai đoạn khác nhau của cuộc đời, bạn nên mua khi bạn ở điểm xuất phát tay trắng, cần gom góp để có được tài sản lớn. Nhưng khi đến giai đoạn bạn đã có căn hộ, tức là sở hữu được một khoản tài sản, đừng yên tâm cố thủ trong chiếc vỏ ốc căn hộ an toàn đó, hãy để đồng tiền tiếp tục trở thành tiền đầu tư tương lai, như bạn tôi nói, chính đồng tiền mới chứng tỏ đầu óc của chủ nhân (chứ không phải chứng tỏ… sự tốt số may mắn của chủ nhân).

Tôi hỏi bạn tôi, bài giảng này bạn lấy học phí bao nhiêu?

Bạn tôi nói, một tách cà phê Đài Bắc nhé, hãy bay sang đây vào cuối tuần, tôi dẫn bạn đi xem căn hộ tôi mới thuê.

Thế căn nhà của bạn ở chung cư mới xây ven sông thì đâu rồi, tôi sửng sốt, không lẽ bán đi rồi?

Bạn tôi cười trên YIM, nói, tôi cho thuê giá cao chứ. Tôi vừa là chủ nhà trọ tôi vừa là khách thuê trọ, có gì đâu, tôi lựa cái cách nào kiếm được lợi nhuận thôi mà. Chính tôi không có lợi nhuận, liệu tôi thuyết phục được khách hàng nào?