Sóng gió đến với những nhà chức trách tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc khi họ tuyên bố cách đây hai tuần rằng, sẽ đổi tên ngọn núi tại thắng cảnh nổi tiếng – khu bảo tồn Trương Gia Giới của tỉnh mình thành núi Hallelujah trong phim Avatar. Mục đích của việc đổi tên này, như lãnh đạo chính quyền nói, để thắng cảnh cực kỳ nổi tiếng của Trung Quốc này được gắn thêm một giá trị ngoại lai, trở nên “quốc tế hóa”, thu hút thêm khách du lịch quốc tế tới đây. Mục tiêu cuối cùng là khu du lịch này sẽ mang lại cho địa phương chắc chắn nhiều TIỀN hơn.
Những trí thức Trung Quốc trên mạng và trên báo chí đều chỉ trích quyết định này của chính quyền, cho rằng việc đổi tên núi chỉ chứng tỏ Hồ Nam thiếu tự tin vào giá trị vốn có của Trương Gia Giới, sự lệch lạc trong quan điểm quản lý của chính quyền đối với tài nguyên này, chính quyền coi nặng đồng tiền, đổi tên lấy tiền, dẫn tới những hành vi thiếu thuyết phục dân chúng.
Thật tình cờ, vào đúng thời điểm này, Hà Nội tuyên bố xóa sổ “Trường THPT Hà Nội – Amsterdam” (trường Ams) – một thương hiệu giáo dục trung học phổ thông gần như uy tín nhất của chính mình. Trường THPT Nguyễn Trãi tiếp quản cơ sở phòng ốc của trường Hà Nội – Amsterdam, còn thầy trò “trường Ams” trở thành thầy trò trường chuyên Hà Nội. Lãnh đạo Hà Nội trên bản tin ngày hôm qua trên báo chí cũng giải thích theo chiều hướng đây là đổi tên lấy tiền, cụ thể, đánh đổi thương hiệu “Hà Nội – Amsterdam” lấy 400 tỉ phòng ốc mới xây. Việc đổi tên cũng được hiểu là động thái loại trừ “yếu tố ngoại lai” để trường trở nên “thuần Hà Nội”, chào mừng Đại lễ nghìn năm Thăng Long.
Tên trường “Hà Nội – Amsterdam” đến là do trường được xây bằng tiền của nhân dân thủ đô Amsterdam – Hà Lan năm xưa. Nay trường được xây bằng tiền của Hà Nội, mang tên Hà Nội là quá chí lý. Nhưng việc phủi bỏ quá khứ, xóa sổ tên “Hà Nội – Amsterdam” không còn đơn thuần là đổi tên trường theo tên tiền (xây trường) nữa, mà nó gần như một hành vi hẹp hòi, chạy theo phong trào gắn hai chữ Đại lễ nghìn năm Thăng Long lên mọi lý do, đánh đổi tên gọi tức vô hiệu hóa bao nhiêu nỗ lực của thầy trò phấn đấu để xây dựng nên thương hiệu trường THPT tự hào của Hà Nội, bất chấp nguyện vọng của những người đang sở hữu thương hiệu này. Chưa kể việc xóa bỏ “yếu tố ngoại lai” trong tên trường không mang lại điều tốt lành nào khi các nhà giáo một mực đòi trò uống nước nhớ nguồn. Giờ hãy uống nước theo số tiền có trong túi và biết ơn bia Hà Nội (bợm nhậu) hoặc Vinacafe (tôi), dù xưa kia ta bú nguồn sữa mẹ.
Một đứa trẻ ra đời không được quyền chọn tên cho mình, nhưng một người đã trưởng thành có quyền quyết định khi đổi tên. Quyền đổi tên thuộc về người mang tên, chứ không thuộc về bố mẹ họ. Nếu coi tên trường là một thương hiệu, hiện thương hiệu này đã bị chủ sở hữu tự nguyện từ bỏ, thì theo đúng luật Sở hữu trí tuệ, một trường tư thục mới thành lập hoàn toàn có thể đăng ký thương hiệu “Hà Nội – Amsterdam” để thụ hưởng tất cả những giá trị của thương hiệu này đang được đánh giá vô cùng ưu tú trong mặt bằng giáo dục quốc tế.
Liên tưởng tới đổi tên, tôi nhớ khi tôi vào đại học, tôi thi đỗ vào học Đại học Sư phạm Ngoại Ngữ nhưng nửa năm sau, tôi bỗng dưng trở thành sinh viên Đại học Đại Cương. Năm thứ ba tôi lại “bị” trở thành sinh viên Đại học Ngoại Ngữ và tốt nghiệp cầm trong tay tấm bằng do… Đại học Quốc gia cấp. Bốn năm đại học, một người được lần lượt thành sinh viên của… ba trường đại học là điều quái gở chưa từng có tại quốc gia nào, (trừ phi quốc gia đó bị đảo chính, trường bị phá sản sang nhượng hoặc một hệ thống giáo dục đào tạo tuỳ tiện thiếu hệ thống, đổi tên chỉ để đổi tên).
Nếu lịch sử là một nỗi nhục, xứng đáng cho ta bắn súng lục vào (kiểu như tên chó nhất định phải là tên thằng tổng thống Mỹ cho ném bom Hà Nội, làng Cơ Xá quận Ba Đình đặt tên bởi người xưa chết đói khát) thì đổi tên với một tiền đồ sáng lạn phù hợp cả lý lẫn tình. Còn đổi tên chỉ bởi những lý do nhất thời, đánh đổi 25 năm vì một năm Đại lễ, có quá nhiều sự thất vọng và thiệt hại nhiều mặt của chính thầy trò đã từng gắn bó với thương hiệu “trường Ams”, thì chính quyền dường như đã đổi tên chỉ vì đổi tên.
Nhưng nhìn lại lịch sử, đặt tên theo tiền, chạy theo giá trị vật chất và nhãn tiền không xa lạ tại Việt Nam. Trước đây viện trợ của Liên Xô nhiều, Công viên Thống Nhất trở thành Công viên Lê-nin. Hết thời, Công viên Lê-nin ”được” loại trừ yếu tố ngoại lai để quay lại là Công viên Thống Nhất, Cung văn hóa Việt – Xô cũng đổi tên, từ lâu lắm rồi, giờ chuẩn bị xây lên một cung Văn hóa Hữu nghị Việt-Trung bằng tiền của Trung Quốc. Này bác Tàu, nếu sau này chúng tôi đổi tên Cung văn hóa, các bác cũng biết lý do rồi đấy.
Không biết dịp này, nhân dân Amsterdam có ý định quyên góp tiền để bảo vệ thương hiệu món quà có giá trị văn hóa, giáo dục, ngoại giao và lịch sử mà họ đã tặng cho Hà Nội chăng?





Comments mới